Dylematy wiary w obliczu wiedzy. Czym jest wiara, a czym wiedza

Kliknij, by załadować cały pierwszy zeszyt Otwartego Referarium Filozoficznego

 Spis Treści
Pojedyncze artykuły można załadować w formacie pdf, klikając na ikonkę po lewej stronie spisu treści

	Marek Antas, Jarek Dąbrowski, i zespół redakcyjny ORF Od Redakcji	1
	Łukasz Remisiewicz Wiara i wiedza w odniesieniu do metafizyki transcendentnej i realizmu	4
	Marek Antas Co ma wspólnego makdonaldyzacja, dowodzenie istnienia Boga i Holocaust. O praktycznych konsekwencjach dyskusji filozoficznych	11
	Adam Hajduk Wiedza, cuda i mistycyzm	22
	Jarek Dąbrowski Na granicy nauki i światopoglądu	35
	Michał Dyszyński Nauka, wiedza, wiara - czego możemy być pewni?	49
	Dariusz Kot Szczepionka na apostazję. Wiedza historyczna w Jezusie z Nazaretu Josepha Ratzingera	61
	Kantsade Dewolter Jaka wiedza, jaka wiara	94

Streszczenia i spisy treści artykułów

_______________________________________________________
Wiara i wiedza w odniesieniu do metafizyki transcendentnej i realizmu
Łukasz Remisiewicz

Streszczenie. Poniższa praca przedstawia skrótowo różnice wynikające z istoty dwóch rodzajów poglądów: wiary i wiedzy z perspektywy dziedzin nie-filozoficznych, a następnie wskazuje filozoficzne implikacje, które z owych różnic wynikają.

Spis treści

1 Wstęp
2 Podstawowe różnice pomiędzy wiarą a wiedzą
3 Dylemat wiary nr 1 - Gdzie jest przedmiot wiary?
4 Dylemat wiary nr 2 - Co istnieje?
5 Podsumowanie

_______________________________________________________
Co mają wspólnego makdonaldyzacja, dowodzenie istnienia Boga i Holocaust
Marek Antas

Streszczenie. W niniejszym artykule autor stara się pokazać, w jaki sposób dyskusje dotyczące możliwości dowiedzenia istnienia Boga miały wpływ na kształt świata współczesnego. W jego opinii, roszczenie sobie przez rozum takiej możliwości jest przejawem pychy, ponieważ tylko łaska może być źródłem wiary w Boga. Wiedza to zbiór uzasadnionych prawdziwych twierdzeń. Jeśli byłoby możliwe dowiedzenie istnienia Boga, oznaczałoby to, że możliwa jest pewna wiedza o Bogu, która od Niego nie pochodzi. Roszczenie to było początkiem trwającego po dziś dzień kryzysu kultury chrześcijańskiej w Europie. Z tego korzenia wyrosło oświecenie, w którym miały swoje źródło ideologie zła nazizm i komunizm. Artykuł jest również przestrogą przed obojętnym traktowaniem symptomów tego kryzysu w świecie współczesnym.

Spis treści

_______________________________________________________
Wiedza, cuda i mistycyzm
Adam Hajduk

Streszczenie. Niniejszy artykuł został napisany w nadziei na przezwyciężenie dychotomii teizmu i ateizmu, czy też szerzej, wiary i niewiary. Sposobem na jej przezwyciężenie jest wyjście poza spory dotyczące prawdziwości bądź fałszu dotychczas dyskutowanych dogmatów i racjonalna analiza metod, jakie może rozwinąć człowiek, aby stać się zdolnym do poznawania sfery ponadnaturalnej i nieznanych nikomu dotąd treści religijnych. Sposób ten może zaakceptować zarówno teista jak i ateista, gdyż ani nie odrzuca (czy też pomija) on tradycyjnych metod poznawania materii metafizycznej ani nie przyjmuje tych metod w tak naiwnej formie, w jakiej do tej pory były stosowane.

Spis treści

1 Wprowadzenie
2 Definicje
3 Wiedza
4 Uzasadnianie przekonań
5 Wiedza naukowa
6 Uzasadnianie przekonań religijnych
7 Cuda
8 Mistycyzm
9 Podsumowanie

_______________________________________________________
Na granicy nauki i światopoglądu
Jarek Dąbrowski

Streszczenie. W człowieku nierzadko budzą się niepokojące pytania. Kim jestem? Czym jest świat? Po co żyję? Jak wobec tego powinienem żyć? Jak mam uzyskać odpowiedzi na takie pytania? Jak ocenić, która jest poprawna? I co to w końcu znaczy, że jest ona poprawna? Artykuł ten stara się powiązać wybór metody udzielania odpowiedzi i kryterium oceny ich poprawności z celem, w jakim zadano pytanie. Prowadzi to do uściślenia pojęć ,,nauka", ,,wiara", ,,wiedza" i ,,prawda", dokonanego na potrzeby dyskusji między światopoglądami. Dzięki temu unika się przekłamań pojawiających się, gdy pojęcia zdefiniowane w jednym kontekście są używane w innym. Pozwala to między innymi wskazać na miejsca, w których propagatorzy różnych poglądów nadużywają wiarygodności, jaką cieszy się nauka.

Spis treści

1 Wstęp
2 Podstawowe problemy światopoglądowe
3 Czym jest prawda?
4 Różne znaczenia pojęć "wiara" i "wiedza"
5 Nauka: czym jest i na czym polega jej wiarygodność
6 Czy możliwy jest światopogląd oparty na nauce?
7 Optymalizm - przykład niescjentycznego światopoglądu afirmującego naukę
8 Podsumowanie i wnioski

_______________________________________________________
Nauka, wiedza, wiara - czego możemy być pewni?
Michał Dyszyński

Streszczenie. Czy termin „wiedza” oznacza automatycznie rzeczy prawdziwe, pewne? Jaki jest związek pomiędzy wiedzą, a prawdą? Nauka, jako przykład systemu wiedzy. Jak bardzo powinniśmy ufać wiedzy, nauce, prywatnym przekonaniom? Czy wiara religijna jest sprzeczna z nauką?

Spis treści

1 Wstęp
2 Czym (sensowna) wiedza właściwie jest?
    2.1 A może warto poprzestać na wiedzy prywatnej?
3 Nauka jako model wiedzy
    3.1 Nauka emocjonalnie przeceniona
    3.2 Nauka jako wspólny wysiłek wielu ludzi
    3.3 Nauka jako odpowiedź na pytanie: co jest prawdziwe?
4 Wymagania nauki i obiektywnej wiedzy
    4.1 Konieczność obiektywnego formułowania
    4.2 Sprawdzalność
         4.2.1 Falsyfikowalność jest ważna, ale...
5 Pewność, dowodliwość wiedzy
6 Konstrukcja i aksjomaty modelu, jako „wiara” nauki
    6.1 Problem skończonej bazy opisanych przypadków
7 To co absolutnie podstawowe, dowieść się nie da, to czysta „wiara”
8 Wiara jest uwikłana w doświadczenie
9 Nauka, a wiara religijna
    9.1 Czy brzytwa Okhama „ucina” ideę Boga?
    9.2 Byty nauki – powołane do życia mocą rozumu
10 Podsumowanie

_______________________________________________________
Szczepionka na apostazję
Dariusz Kot

Streszczenie. Książka Josepha Ratzingera „Jezus z Nazaretu” przez wielu polskich duchownych promowana jest jako godne zaufania źródło współczesnej wiedzy historycznej o postaci Jezusa i wczesnym chrześcijaństwie (por. cz. 2). W mojej pracy przeprowadzam, na przykładzie jednego z podrozdziałów, filologiczną krytykę papieskiego sposobu czerpania informacji z tekstów ewangelii (cz. 3 i 4). Wskazuję nadinterpretacje, niekonsekwencje metodologiczne, pomijanie i stylistyczną „neutralizację” niewygodnych motywów, a także ukrywanie faktycznych źródeł pewnych informacji. W cz. 5 i 6 demonstruję, że te pozornie przypadkowe błędy metodyczne i rzeczowe, w istocie służą wyminięciu nazbyt „heretyckich” obszarów współczesnej wiedzy historycznej o ewangeliach. Nie mamy więc do czynienia z autentyczną próbą opisu i załagodzenia napięć między wiarą (chrześcijańską) a wiedzą (historyczną). Papież jedynie maskuje rozmaite problemy, wybierając w ten sposób najgorsze z możliwych rozwiązanie.

Spis treści

1 Wstęp
2 Polscy duchowni czytają książkę Papieża
    2.1 Gdzie jest prawdziwy Jezus?
    2.2 Weto Tomasza apostaty
3 Joseph Ratzinger czyta ewangelie
    3.1 Podwójny język
    3.2 Co wie Papież, czego nie wie historyk?
    3.3 O pewnej „nierozerwalnej całości”
    3.4 Podwójne kryteria
4 Strategie apologetyczne Josepha Ratzingera
    4.1 Prosty klucz do skomplikowanej metody (kanonicznej)
    4.2 Gra na zwłokę
    4.3 Piotr nazwany Szatanem i inne poważne problemy
    4.4 Wizje Piotra i zapomniana Septuaginta
    4.5 Rabin Neusner przybywa z odsieczą
5 Ewangelie i historia
    5.1 Krajobraz po bitwie
    5.2 W poszukiwaniu straconego czasu
    5.3 Gdy przepowiednia zawodzi
6 Wiara jako reinterpretacja
    6.1 „Ikona, która straciła wyrazistość”
    6.2 Szczepionka na apostazję?
7 Podsumowanie

_______________________________________________________
Jaka wiedza, jaka wiara?
Kantsade Dewolter

Streszczenie. Powszechne doświadczenie obcowania z innymi ludźmi przekonuje o istnieniu dobrze określonej pojęciowo wierze i wiedzy. Ludzie dyskutują nad dylematami jednej względem drugiej i na odwrót, przeżywają dramaty, zwalczają się jeśli mają odmienne zdania. Na ile to, co robią jest adekwatne do stanu faktycznego? Czy nie zachodzi tu gra abstrakcyjnych formuł bynajmniej nie pasująca do sposobu użycia słów? Czy nie zjawiają się one przypadkiem przed treścią którą się w nie wkłada? Jakie zagadnienia i problemy trzeba poruszyć aby przygotować grunt pod analizę stosunków między jedna a drugą? A może wraz z tym gruntem niejako problem sam zniknie, ujawniając swoją pozorność?

Spis treści

1 Wstęp
2 Definicje wiary i religii
3 Wiedza i poznanie
4 Uwagi o metodzie
5 Metoda genetyczna w badaniach historycznych
6 Perspektywa historyka
7 Dalsze uwagi o metodzie
8 Zakończenie

_______________________________________________________