Calendar Date

maj
22
2012
Today
  • Advertisement

Cytat Dnia

article thumbnailHenri Poincare (1854 - 1912)

"Uczony nie bada Natury, dlatego że jest to użyteczne. Bada ją ponieważ sprawia mu to przyjemność, a sprawia mu to przyjemność, gdyż Natura jest piękna. Gdyby Natura nie była piękna, nie warto byłoby jej poznawać, a gdyby Natury nie warto było poznawać życie nie byłoby warte, aby je przeżyć."

Astronomia
Biologia
Chemia
Cywilizacja
Fizyka
Matematyka
Umysł
Technika
Zdrowie
Naukowcy
Filozofia (ORF)

RSS

feed image
feed image
feed image
Od redakcji Drukuj Email
14.03.2009.
ISSN 1689-4715

ORF-02-2009.pdf kliknij, by załadować cały drugi zeszyt Otwartego Referarium Filozoficznego 


Marek Antas i zespół redakcyjny ORF1

Od Redakcji.


14 marca 2009

Tematem rozważań, jaki redakcja postawiła autorom artykułów zamieszczonych w drugim numerze Referarium, jest „Genezis: filozoficzne konsekwencje wyników badan nauk przyrodniczych o początku świata, życia, człowieka”. Motorem napędowym badań naukowych, filozoficznych i teologicznych był od wieków problem Początku. Dla nauk mających - jak astrofizyka czy biologia - do czynienia z obserwacjami traktowanymi w naturalny sposób jako ślady procesów toczących się w odległym czasie2, możliwość powiązania tych procesów z procesami obserwowanymi dziś stanowi istotne kryterium weryfikacyjne. Możliwość ta rozpala wyobraźnię wielu ludzi, pobudzając społeczne zainteresowanie wynikami naukowych poszukiwań. Nic dziwnego; żądza poznania i zrozumienia źródeł rzeczywistości wydaje się stanowić nieodłączną cechę natury człowieka, co wyraża się już w najprymitywniejszych formach religijności. Można jednak - jak chociażby Nietzsche - widzieć w poszukiwaniu Początku jedynie odruch słabych natur, nie akceptujących tego, co jest „tu i teraz”, a więc egzystencji w jej najbardziej bolesnych wymiarach.



Nie rozstrzygając, jaki jest początek rozważań o Początku, zwróćmy po prostu uwagę na mnogość ujęć problematyki Genesis. Mnogość ta znajduje odbicie w pracach nadesłanych do Redakcji.
 
Drugi zeszyt Referarium otwiera artykuł Adam Świeżyńskiego, zatytułowany „Początek jako kategoria filozoficzna” [1]. Autor stara się w nim rozróżnić i precyzyjnie oddzielić interpretacje filozoficzne problemu Początku. Właściwe rozumienie tego zagadnienia powinno przyczynić się bowiem nie tylko do rozszerzenia dyskursu filozoficznego, ale także do uniknięcia wielu niepotrzebnych napięć na linii teologia –- nauka. Autor zwraca szczególną uwagę na konieczność zrozumienia złożonego sensu i różnych znaczeń terminu ,,początek".
 
Osnową pracy „Ewolucja pojęcia atomu” Andrzeja Łukasika jest spojrzenie na atomizm jako na ideę, która z hipotezy czysto filozoficznej przekształciła się w hipotezę naukową, abstrahując coraz bardziej od intuicyjnych ujęć myśli presokratejskiej [2]. Czytelnik może prześledzić, jak można zbudować podstawy pojęciowe niezbędne do opisania kategorii A (tu: A = mikroświat), gdy ma się do dyspozycji tylko dane należące do kategorii B (tu: B = makroświat). Dostarcza to materiału do rozważania pytań w rodzaju: w jakim stopniu fizyka i jej struktury pojęciowe mówią o wydarzeniach zachodzących w warunkach jakościowo różnych od znanych z obserwacji (np. w warunkach Big Bangu), a w jakim stanowią tylko wygodny opis tego, co postrzegamy tu i teraz.
 
Jarek Dąbrowski w pracy „Czas: piąty wymiar?” omawia pytania o Początek w kontekście pojęcia ,,czas", rozpatrując rzecz z perspektyw fizyki i filozofii [3]. Czytelnik znajdzie tu przystępne omówienie trudności w zinterpretowaniu tych własności czasu, jakie wyłaniają się z wielkich teorii fizycznych XX wieku. Autor proponuje sposób usunięcia takich trudności przez wprowadzenie - obok naturalistycznego czasu fizycznego - filozoficznej konstrukcji, mającej sens czasu zdarzeń.
 
Powstanie systemów żywych jest z kolei zagadnieniem, któremu poświęcony jest artykuł Wiesława Dyka pt. „Początek życia: metabolizm czy replikacja w kontekście Świata RNA” [4]. Przejrzyste rozważenie jednej z hipotez dotyczących abiogenezy jest w nim okazją do podkreślenia, jak ważną rolę w powstaniu życia na Ziemi miały same właściwości naszej planety. Życie i planeta, na której ono powstaje, powinny być badane łącznie.
 
„Ewaluacja ewolucjonistycznych rozwiązań problemu nieredukowalnej złożoności” autorstwa Dariusza Sagana stanowi natomiast polemikę z neodarwinizmem [5]. Autor przedstawia argumenty przemawiające za teorią inteligentnego projektu, lub przynajmniej przeciwko odrzuceniu tej teorii. Centralnym punktem jest przy tym prezentacja koncepcji tzw. nieredukowalnej złożoności: złożoności, która zdaniem zwolenników tej teorii nie mogła powstać w toku procesów ewolucyjnych.
 
Pozostałe dwa artykuły przyjmują konwencję eseju. Tomasz Herbich („W obronie godności człowieka: esej o roli biblijnego opisu stworzenia dzisiaj”) zwraca uwagę na konsekwencje przyjmowania jedynie połowicznej prawdy o ,,człowieku jako owocu ewolucji biologicznej". Podejście takie, będąc pozbawionym uzupełniającej refleksji o źródłach podmiotowości ludzkiej, prowadzi do zatracenia rozumienia człowieka jako osoby [6].
 
Na koniec, esej „Wspólny punkt wyjścia do budowania światopoglądu - pilnie poszukiwany” autorstwa Zdzisława (jukiego) Naberdyczowa, jest przede wszystkim prezentacją poglądów Claude’a Tresmontanta z punktu widzenia nie-filozofa szukającego mocnych podstaw dla swojego światopoglądu [7]. Tresmontant argumentuje, że oparcie się na wynikach nauk pozytywnych powstrzymałoby zamęt, panujący we współczesnej filozofii.
 
Publikujemy także pierwszy List do Redakcji, który został nadesłany jako komentarz do artykułów zamieszczonych w poprzednim zeszycie Referarium [8], ja także odpowiedź na ten list [9]. Zachęcamy czytelników do wykorzystania tej formy polemiki i wzbogacenia refleksji nad opublikowanymi artykułami przez dodanie swych uwag.
 
Pragniemy także zapowiedzieć nową inicjatywę Redakcji: począwszy od Referarium 3, zamierzamy uzupełniać publikowane artykuły inspirującymi fragmentami dyskusji pomiędzy autorami i recenzentami - naturalnie, za zgodą samych zainteresowanych. Mamy nadzieję, że taka forma prezentacji kulisów pracy redakcyjnej nie tylko pobudzi dyskusję nad referowanymi problemami, ale i zachęci Czytelników do sprawdzenia się w pracy twórczej.
 
Temat Referarium 3 brzmi: ,,SPRAWY OSTATECZNE. ŚMIERć, PRZEMIJANIE, ZBAWIENIE, POTęPIENIE". Manuskrypty prosimy nadsyłać na adres elektroniczny Redakcji ( Ten adres email jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć ) do 1 czerwca 2009 roku. Autorów prosimy o jak najwcześniejsze skontaktowanie się z nami i podanie tytułu oraz streszczenia planowanej pracy.

References

[1] A. Świeżyński, ,,Początek jako kategoria filozoficzna", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 3-13 (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-003-2009.pdf.

[2] A. Łukasik, ,,Ewolucja pojęcia atomu", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 15-36 (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-015-2009.pdf.

[3] J. Dąbrowski, ,,Czas: piąty wymiar?", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 37-77 (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-037-2009.pdf.

[4] W. Dyk, ,,Początek życia: metabolizm czy replikacja w kontekście 'Świata RNA"', Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 79-87 (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-079-2009.pdf.

[5] D. Sagan, ,,Ewaluacja ewolucjonistycznych rozwiązań problemu nieredukowalnej złożoności", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 89-116 (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-089-2009.pdf.

[6] T. Herbich, ,,W obronie godności człowieka: esej o roli biblijnego opisu stworzenia dzisiaj", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 117-123 (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-117-2009.pdf.

[7] Z. Naberdyczow, ,,Wspólny punkt wyjścia do budowania światopoglądu - pilnie poszukiwany", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 125-136 (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-125-2009.pdf.

[8] K. Dewolter, ,,Odnośnie empiryzmu, idealizmu i pragmatyzmu", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 137L-141L (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-137L-2009.pdf.

[9] Łukasz Remisiewicz, ,,Odpowiedź Ł. Remisiewicza", Otwarte Referarium Filozoficzne 2, 142L (2009). http://minds.pl/orf/ORF-02-142L-2009.pdf.

Footnotes:

1 Adres elektroniczny: Ten adres email jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć ; strona internetowa: http://minds.pl/orf
2Na przykład, promieniowanie tła lub skamieniałości.