Wyniki przeprowadzonych badań zostały opublikowane w marcowym numerze magazynu branżowego Nature Neuroscience.
„Prosty przykład czytania książki, które nagle zostało przerwane alarmem pożarowym, ilustruje fundamentalną zasadę działania ludzkiej uwagi: to, co w końcu zdobywa naszą uwagę i zaczyna kierować naszym zachowaniem jest zależne od interakcji zachodzącej pomiędzy uwagą skierowaną na cel, a uwagą uruchamianą na skutek pojawienia się jakichś zewnętrznych bodźców. By ludzkie zachowanie było koherentne, w umyśle człowieka oba te rodzaje uwagi muszą być skoordynowane,” wyjaśnia Rene Marois, profesor psychologii i współautor badań. „Odkryliśmy obszar w mózgu, który znajduje się w płacie czołowym, mogący odgrywać niezwykle znaczącą rolę w koordynowaniu tych dwóch form uwagi,” dodaje naukowiec.

Grupa badawcza była także zainteresowana tym, co dzieje się z nami, gdy nasza uwaga jest nagle „atakowana” nieoczekiwanym wydarzeniem.
„Pragniemy zrozumieć, co powoduje ograniczenia w naszym świadomym postrzeganiu w momencie, gdy jesteśmy czymś zaskoczeni,” tłumaczy Christopher Asplund, magister z wydziału psychologii, główny kierujący badaniami. „Odkryliśmy, że w chwili, gdy odbieramy jakiś bodziec, który wywołuje u nas zaskoczenie, jesteśmy na krótką chwilę oślepiani przez następujące w kolejnej chwili zdarzenia,” dodaje uczony.

W przeprowadzonych ekspertyzach naukowcy prosili osoby biorące udział w badaniu o wskazanie litery X spośród rzędów liter pojawiających się na ekranie. W tym czasie mózgi badanych były monitorowane przy użyciu rezonansu magnetycznego (fMRI). W pewnym momencie szereg liter był przerywany nagłym pokazaniem się na ekranie twarzy.

Owo zaskoczenie powodowało, że ludzie kompletnie pomijali literę X. Działo się tak przez kilka pierwszych kolejek – osoby wpatrywały się ciągle w miejsce ekranu, na którym pokazywała się twarz. Po jakimś czasie osoby zaczęły ignorować pojawiający się wizerunek i bez większych problemów wskazywały interesującą naukowców literę.
Dzięki skanowaniu rezonansem magnetycznym badacze odkryli, że czołowy płat mózgu, a dokładnie obszar bocznej przedczołowej kory mózgowej, był odpowiedzialny za obie czynności – zadanie, jakim było wyszukiwanie litery X oraz reagowanie na niespodziankę.

„Wydaje nam się, iż tym, co może zachodzić, jest fakt koordynowania przez tę cześć mózgu różnych systemów uwagi – reaguje ona zarówno gdy człowiek kontroluje swoją uwagę, jak i w momencie, gdy twoja uwaga nagle zaczyna kierować sie w zupełnie inną stronę,” tłumaczy Asplund.
Bodziec wywołujący zaskoczenie jest znany jako ukierunkowująca reakcja, w trakcie której bicie serca gwałtownie wzrasta, nasz system nerwowy jest pobudzony i zaczynamy intensywnie skupiać się na nowym elemencie w otaczającym nas środowisku. Tak jak opisywał to już kiedyś Pavlov w przypadku psów, reakcja ukierunkowująca pozwala człowiekowi określić, czy nowy element środowiska jest czymś dobrym (tak jak jedzenie) czy zagrożeniem (tak jak zwierze drapieżne) oraz zareagować w odpowiedni sposób.

„To, co staraliśmy się ukazać, to ciemna strona lub negatywny wpływ na reakcję ukierunkowującą. Odkryliśmy, że na moment oślepia to człowieka na inne wydarzenia, które mają miejsce zaraz po prezentacji zaskakującego bodźca,” wyjaśnia profesor Marois.
      
Badacze wysnuli hipotezę, iż możemy być chwilowo oślepiani przez jakąś niespodziankę, ponieważ zaskakujący nas bodziec i następujące po nim reakcje pochłaniają tak wiele naszej zdolności przetwarzania informacji. „Sedno sprawy tkwi w tym, że nie człowiek nie jest w stanie skupić się na wszystkim naraz,” tłumaczy magister Asplund. „Wygląda na to, że płat czołowy bierze udział w tym ograniczeniu możliwości naszej uwagi,” dodaje badacz.

Badania te stanowią rozwinięcie poprzednich ekspertyz prowadzonych przez grupę z laboratorium profesora Marois’a, wyniki których wykazały, że płat czołowy odgrywa niezwykle istotną rolę „szyjki butelki” naszej uwagi – ogranicza naszą zdolność skupienia się na kilku elementach w jednym czasie.

„Wyniki naszych najnowszych badań oraz rezultaty badań poprzednich wskazują na to, że interesujący nas obszar mózgu jest z całą pewnością zaangażowany w kontrolowanie naszej uwagi oraz że ogranicza on możliwości ludzkiej uwagi,” podsumowuje profesor Marois. „Stanowi to niezwykle fascynującą konwergację odkryć w zakresie prowadzonych przez nas badań. W chwili obecnej jesteśmy w trakcie prowadzenia dalszych badań, których celem jest dowiedzenie się, czy w rzeczywistości przerwanie aktywności w tym obszarze kory mózgowej prowadzi do zatracenia kontroli nad naszą uwagą”.

Badania zostały przeprowadzone dzięki finansowemu wsparciu uzyskanemu ze strony The National Science Foundation oraz national Istitutes of Mental Health. Profesor Marois jest kierownikiem Vanderbilt Kennedy Center for Research on Human Development. Pozostałymi członkami grupy badawczej byli: Jay Todd, doktor z University of Chicago oraz Andrew Snyder, doktorant z Vanderbildt University.

Źródło: www.sitemason.com