Jak pozbyć się poczucia winy?

Jak pozbyć się poczucia winy?

To złożony, naturalny i powszechny stan emocjonalny, związany bezpośrednio z funkcją wewnętrznej oceny postępowania i zachowania jednostki lub niedopełnienia obowiązku wobec kogoś lub czegoś. Poczucie winy kształtuje się na bazie wartości, norm moralnych i społecznych w procesie indywidualnego rozwoju.
Podłożem poczucia winy, jako mechanizmu regulującego zachowanie, są cechy wrodzone (np. typ układu nerwowego, reaktywność) oraz złożone interakcje społeczne, które zachodzą w procesie wzrostu i wychowania. W psychologii często jest ono rozpatrywane wspólnie z takimi emocjami, jak wstyd, zażenowanie czy zakłopotanie. Poczucie winy współtowarzyszy często różnym problemom natury psychicznej, np. depresji, samotności, kryzysom małżeńskim, narkomanii, zdradzie, alkoholizmowi.
Istotną rolę w kształtowaniu poczucia winy ma rozwój norm i wartości człowieka. Pojawia się ono dopiero, gdy dziecko jest zdolne zrozumieć znaczenie przekraczania standardów zachowania, umie odróżnić dobro od zła. Kształtuje się stopniowo wraz z rozwojem moralnym. U jednostek, które mają harmonijnie funkcjonujący system wartości i norm moralnych, poczucie winy pełni funkcje drogowskazu, motywuje do naprawy błędu czy zadośćuczynienia.
Natomiast u ludzi, którzy nie mają jasno ukształtowanych, wpojonych wartości, a ich normy moralne i zachowania są sztywne lub zaburzone, poczucie winy pełni rolę surowego sędziego. Ów sędzia okrutnie karze za każde nawet najdrobniejsze czy wręcz wyimaginowane odstępstwo od schematów postępowania lub surowo postrzeganych nakazów moralnych. W przypadku takich osób poczucie winy jest najczęściej nadmierne i paraliżujące, prowadzące do autoagresji psychicznej lub fizycznej. U jego podłoża leży lęk przed odrzuceniem, związany z doświadczeniami z dzieciństwa.

Okres krytyczny przy kształtowaniu się poczucia winy to dzieciństwo, a potem etap dojrzewania.

Duży wpływ mają osoby znaczące w procesie wychowania i socjalizacji - rodzice, dziadkowie, nauczyciele i osoby duchowne. To oni wpajają dzieciom, co jest dobre, a co złe, co wypada, a czego nie wypada robić. Nagradzają za dobre postępowanie, zgodne z ich przekonaniami, normami i stosują kary, jeśli uznają, że zachowanie nie spełnia kryteriów.

Przyczyn poczucia winy można wymienić kilka. Są to np. nierealne oczekiwania, nieadekwatne do możliwości, kiedy rodzice, a później pracodawcy, przyjaciele, osoby znaczące, czy w końcu sama osoba stawia sobie poprzeczkę zbyt wysoko. Standardy są niemożliwe do zrealizowania, stąd pojawia się krytyka, potępienie i skargi. Inne źródło poczucia winy to presja społeczna i poczucie niższości. Wynika ono z przekonania, że zrobiliśmy coś złego i jakimś cudem to naprawimy, gdy będziemy się źle z tym czuli.

Przeczytaj również:

• Jak sobie radzić z lękiem społecznym?
• Czym jest przyjaźń?
• Jakie są różnice między prawą, a lewą półkulą mózgu
• Czym jest nieśmiałość?
• Jak zwiększyć poczucie własnej wartości i pewności siebie
• Więcej artykułów z kategorii: Psychologia