klimat, czego istotnym następstwem jest omijanie takiego terenu przez chmury. Najbardziej cierpi na tym cały ekosystem. naukowcy badają tajemnicę ich orientacji w przestrzeni, sposób wyszukiwania źródeł pożywienia oraz podział obowiązków i ról w pszczelej rodzinie. W ostatnich czasach wykorzystanie komputerowego modelowania pomaga dostrzec wiele nieznanych wcześniej umiejętności tych pracowitych owadów.

Już od tysięcy lat życie pszczół miodnych (Apis mellifera) fascynuje nie tylko naukowców. Rodzina pszczela stanowi swoisty integralny organizm. Duży postęp w zrozumieniu jej funkcjonowania przyniosły najnowsze metody badań i odkrycia z zakresu genetyki. Obecnie coraz częściej wykorzystuje się w tym celu modele komputerowe. Ronald Thenius, austriacki naukowiec z Uniwersytetu w Grazu, połączył swoją wiedzę z dwóch dziedzin - entomologii oraz cybernetyki. Stworzył ciekawy model, który mógłby nam pomóc nieco odsłonić sekret niezwykłej skuteczności pracy pszczół. Naukowiec twierdzi, że jego program mógłby też znaleźć wykorzystanie w innej dziedzinie - w robotyce stosowanej.

Kariera robotnicy

Z zewnątrz wydaje się. że rodzina pszczela jest jednorodna i postępuje jak jeden osobnik. Jej skład jest jednak bardzo zróżnicowany. Rój pszczeli składa się z królowej matki, robotnic oraz trutni. Głównym zadaniem królowej jest składanie jaj. Dzięki temu rój utrzymuje się przy życiu. Trutnie do czasu lotu godowego są bezczynne, nie pełnią żadnych funkcji społecznych, a jedynym ich zadaniem jest zapłodnienie królowej. Wszelką pracę wykonują córki królowej - robotnice, które zaraz po przepoczwarzeniu przystępują do pracy. Wykonują w ulu ogromną liczbę funkcji - najpierw czyszczą komórki, w których królowa składa jaja, następnie karmią i pielęgnują larwy oraz królową. Do ich kolejnych zadań należy budowa plastrów i stróżowanie u wejścia do ula (oczko). Dopiero pod koniec życia pszczołę czeka typowe dla niej zajęcie - wylatuje z ula w poszukiwaniu nektaru i pyłku kwiatów. Robotnica zostaje zbieraczką mniej więcej w 21. dniu życia i jest to ostatni etap jej kariery społecznej.

Język tańca

Ronald Thenius poświęcił się badaniom powiązań ula ze wiatrem zewnętrznym. Odkrył miejsce, które w znacznym stopniu pozytywnie wpływa na efektywność funkcjonowania pszczelej społeczności. Informacje o świecie ..tam, na zewnątrz” pszczoły przekazują sobie za pomocą specjalnych „tańców”. Lecz tą drogą informują się wzajemnie jedynie o miejscu, w którym można znaleźć pożywienie. Dla roju niezwykle ważna jest jednak jeszcze inna wiadomość - ile pożywienia znajduje się w danym miejscu. Według Theniusa tę informację owady zyskują w inny, bardzo prosty sposób. Pszczoła zbieraczką przekazuje nazbierany pyłek pszczole magazynierce, która umieszcza go w komórkach woskowych plastrów . Kiedy któreś z pszczół zbieraczek trafią na bogatsze źródło pokarmu, u wejścia do ula tworzy się korek, który sygnalizuje pozostałym zbieraczkom, że z tego kierunku nadlatuje więcej pożywienia i właśnie tam należy się udać. Ten prosty mechanizm. który pomaga pszczołom w szybkiej orientacji, jest na razie jedynie modelem. Musi zostać potwierdzony podczas dalszych obserwacji prowadzonych przez pszczelarzy i entomologów. „Tańce”, za pośrednictwem których pszczoły porozumiewają się. są w pewnym sensie ich „językiem". Podobnie jak ludzie różne gatunki pszczół używają różnych języków. Mimo że tańce pszczół należą do najlepiej zbadanych w królestwie zwierząt sposobów porozumiewania, niedawna międzynarodowa współpraca australijskich, chińskich i niemieckich naukowców przyniosła nieoczekiwane odkrycia. Okazało się. że dwa gatunki pszczół - nasza pszczoła miodna (Apis mellifera) oraz pochodząca z Azji pszczoła indyjska (Apis cerana) - które ponad 30 min lat temu oddzielił}' się od wspólnego przodka. potrafią się porozumieć i współpracować podczas zbierania pożywienia. Nawet pod tym względem człowiek mógłby się od pszczół wiele nauczyć!

Twoja Ocena



Facebook Conversations