Czy przekroczyła granice ludzkich możliwości? Takie właśnie pytanie zadali sobie brytyjscy naukowcy skupiając uwagę na ekstremach ludzkiego organizmu. Prześledzili górne granice jego możliwości w trakcie różnych obciążeń. Większość z nas prawdopodobnie nie chciałaby tego doświadczyć.

1. UWAGA NA STYMULANTY

Reakcja biologiczna: zwiększenie produkcji dopaminy Działanie: wydłużenie okresu czuwania Około 40. roku życia wiele osób zaczyna odczuwać zmiany w funkcjonowaniu swojego mózgu. Gdyby istniało coś, co ten proces zatrzyma, spowolni lub zatuszuje jego konsekwencje, zapewne większość osób byłaby tym bardzo zainteresowana. Istnieją już farmaceutyki, które mają działanie pobudzające pracę mózgu. Kolejne znajdują się w fazie badań. Pewne nadzieje daje modafinil, który obecnie stosuje się do leczenia narkolepsji, choroby objawiającej się niepohamowanymi, napadowymi atakami snu. Niestety, może on powodować bóle głowy. Nie jest do końca znany mechanizm jego działania, ale wiadomo, że nie oddziałuje na gospodarkę dopaminową, więc nie prowadzi do euforii. Badana jest jego przydatność w walce z chorobą Alzheimera, depresją i ADHD. Mimo że wydaje się, iż niektóre stymulanty nie mają skutków ubocznych, specjaliści przestrzegają przed ich powszechnym stosowaniem. - Preparaty poprawiające pamięć mogą powodować, te różne sytuacje będziemy sobie uświadamiać zupełnie inaczej. Setki tysięcy lat ewolucji zdecydowały, że najlepsze dla nas są takie zdolności umysłowe, które akurat w danej chwili mamy -

2. ZMIANA SPOSOBU ODŻYWIANIA

Reakcja biologiczna: zwiększenie ilości produkowanych neurotransmiterów, zapewnienie komórkom mózgowym stałych dostaw energii, ochrona dzięki antyoksydantom

Działanie: poprawa sprawności funkcjonowania mózgu

Jesteśmy tym, co jemy - mówi mądre przysłowie. Jedzenie dla naszego mózgu jest bardzo ważne spośród wszystkich części naszego organizmu jest on bowiem największym smakoszem. Najważniejsze jest dla niego porządne śniadanie. Nasze „centrum sterowania” musi mieć stałe dostawy glukozy spalanej w obecności tlenu -jeśli jej zabraknie, mózg nie pracuje na pełnych obrotach. Badania potwierdzają, że niezjedzenie śniadania prowadzi do obniżenia koncentracji w szkole lub w pracy, i nie jest tu istotna ilość dostarczonych kalorii. Badania przeprowadzone w 2003 r. wykazały, że dzieci, które na śniadanie jedzą słodkie ciasto i popijają je słodkimi gazowanymi napojami, w testach sprawdzających pamięć i koncentrację miały podobne wyniki jak 70-letni staruszkowie. - Najlepiej radziły sobie dzieci, których śniadanie zawierało dużo białka - dodaje Barbara Stewart z brytyjskiego University of Ulster. Korzystnie jest też spożywać jajka, zawierają bowiem cholinę, która przyspiesza tworzenie się acetylocholiny, ważnego neuroprzekaźnika przenoszącego sygnały pomiędzy neuronami. Jego brak jest między innymi wiązany z chorobą Alzheimera oraz innymi zaburzeniami pamięci. Naukowcy dowiedli, że prawidłowo ułożone menu pomoże nam zwiększyć koncentrację, wydajność umysłową, kreatywność oraz odporność na stres. Kluczową rolę w diecie naszego mózgu odgrywają nienasycone kwasy tłuszczowe zawarte w tłustych rybach morskich. Z tłuszczów zbudowane są osłonki neuronów, które decydują o szybkości przepływu informacji przez włókna nerwowe.

      Ważne jest spożywanie owoców i warzyw, istotnego źródła anty-oksydantów chroniących nasze tkanki przed niszczycielskim działaniem wolnych rodników, które pojawiają się w naszym organizmie jako produkty przemiany materii. - Poprzez dietę bogatą w antyoksydanty udało nam się zdecydowanie zwiększyć zdolność 40 starszych psów do uczenia się - mówi Dwight Tapp z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine, którego badania nieco nadwerężyły reputację znanego przysłowia: Starego psa nie da się nauczyć nowych sztuczek.

3. EFEKT MOZARTA

 W pewnych okolicznościach muzyka może usprawnić działanie umysłu. Nic należy jednak sądzić, że wystarczy przekręcić gałkę z napisem „volume” i czekać na Nagrodę Nobla. 10 lat temu rozpętała się wrzawa wokół odkrycia naukowców z Uniwersytetu Wisconsin w USA. Zdaniem badaczy słuchanie kompozycji Mozarta poprawia myślenie matematyczne i przestrzenne. O dziwo, sprawdziło się to również w wypadku myszy. Te, które słuchały Mozarta, niezaprzeczalnie były mądrzejsze niż ich koleżanki wychowane na muzyce innych kompozytorów lub zupełnie bez muzyki. Twierdzenie to zostało ostatnio poparte innym odkryciem. Ustalono mianowicie, że kompozycje Mozarta uruchamiają działanie trzech genów odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów w mózgu. Wy-daje się, że to bardzo przyjemny sposób na pobudzenie rozleniwionych komórek mózgowych. Nie wszyscy jednak mogą liczyć na zdecydowaną poprawę. Dokładne działanie muzyki nie jest znane i sami autorzy owego studium przyznają, że muzyka jako taka nie stymuluje działania mózgu. Kompozycje Mozarta działają po prostu relaksujące. Człowiek rozluźnia się i dzięki temu doskonale odpoczywa, co w konsekwencji prowadzi do poprawy sprawności procesów myślowych. Podobne efekty mogą przynieść również inne sposoby relaksu.

4. TRENING PAMIĘCI

Reakcja biologiczna: poszerzenie pamięci roboczej

Działanie: korzystny wpływ na inteligencję

Jeszcze do niedawna IQ traktowano wyłącznic jako zjawisko dziedziczne. Sądzono, że iloraz inteligencji można poprawić jedynie w ograniczonym zakresie. Najnowsze badania dostarczają dowodów na to, że z naszymi mózgami jest podobnie jak z komputerami. Inteligencja w znacznej mierze zależy od tzw. pamięci roboczej, czyli od ilości informacji, którą w danym momencie jesteśmy w stanic utrzymać w pamięci i wykorzystać do tworzenia myśli. - Pamięć roboczą można poszerzać dzięki odpowiedniemu treningowi.  Na przykład wyraźną poprawę można uzyskać, starając się zapamiętać jak najwięcej elementów znajdujących się na ekranie. Jak wykazały badania, kilka dni treningu wystarczyło, by IQ poprawić nawet o 10 proc.

5. ODPOWIEDNIA TECHNIKA

Reakcja biologiczna: uruchomienie części mózgu, które normalnie odpoczywają

Działanie: wyraźna poprawa pamięci

Wyobraźcie sobie, że siedzicie przy drzwiach sali, w której znajduje się 600 osób powoli opuszczających pomieszczenie. Każda z nich, wychodząc, podaje swoje imię. Po upływie jednej godziny wszyscy wracają, a waszym zadaniem jest przypomnienie sobie ich imion. Dla większości z nas zadanie to wydaje się szalonym pomysłem. W rzeczywistości jednak prawdopodobnie bylibyśmy w stanie je wykonać. Wystarczy tylko odpowiednio się przygotować. - Zbadaliśmy mózgi kilku uczestników Memoriady (mistrzostw świata w zapamiętywaniu) i odkryliśmy, że ci najlepsi wcale nie mają zdecydowanie wyższego IQ od reszty populacji, jednak do zapamiętywania wykorzystują również te części mózgu, które zwykle włączają się do pracy podczas innych czynności, nie zaś w trakcie prostych testów pamięciowych. Lepsze wyniki osiągają dzięki temu, że karty lub figury geometryczne zapamiętują, łącząc je w pamięci z innymi obiektami lub też przyporządkowując im określone zdarzenie. Ma to na celu dodanie chłodnemu obrazkowi podtekstu emocjonalnego, który człowiek wywołuje z pamięci o wiele łatwiej niż beznamiętne bodźce wizualne.  Studenci, którzy podczas naszego testu przyporządkowywali figury jakimś emocjom lub ruchom, zapamiętywali trzy razy więcej kart niż studenci, którzy tego nie robil. Jeśli dzięki dokładnemu zastosowaniu odpowiedniej metody uda nam się wyraźnie poprawić pamięć, prawdopodobnie będziemy w stanie poszerzyć i usprawnić również inne funkcje mózgu.

6. DOSTATECZNA ILOŚĆ SNU

Reakcja biologiczna: efektywny odpoczynek, uporządkowanie pamięci

Działanie: poprawa działania wszystkich funkcji mózgu

Nie wolno lekceważyć wpływu niedostatecznej ilości snu. Stare przysłowie mówi, że ranek mądrzejszy od wieczora. Nic chodzi tu aż tak bardzo o porę dnia, lecz o okres następujący po nocnym śnie. - Kiedy nie spicie przez 21 godzin, możliwości waszego umysłu można porównać do tych, jakie ma pijany człowiek . Podobnie będzie, jeśli kilka dni z rzędu będziecie spać nie więcej niż tylko parę godzin. Na szczęście mechanizm ten działa również odwrotnie. Nawet człowiek, który w sumie nie śpi zbyt wiele, po kilku godzinach dodatkowego odpoczynku jest bardziej czujny i o wiele sprawniejszy psychicznie. - Kluczem do wszystkiego jest koncentracja. Jeśli potraficie się odpowiednio skoncentrować, możliwości waszego umysłu zwiększają się. Wypoczęty mózg umożliwia o wiele lepszą koncentrację niż zmęczony - wyjaśnia Drummond.

Sen nie jest jedynym skutecznym sposobem wypoczynku. Jest jednak procesem istotnym dla działania naszej pamięci. Podczas snu informacje, które zebraliśmy w ciągu dnia, są sortowane i porządkowane.

7. KONDYCJA FIZYCZNA

Reakcja biologiczna: usprawnienie dostaw tlenu i substancji odżywczych do komórek mózgowych

Działanie: poprawa działania wszystkich funkcji mózgu

Kondycja fizyczna ma wpływ nic tylko na funkcjonowanie naszych mięśni, ale również na pracę mózgu. Badania wykazały, że półgodzinny spacer trzy razy w tygodniu zwiększa zdolność koncentracji i myślenia abstrakcyjnego aż o 15 proc. Zjawisko to zaobserwowano zwłaszcza u starszych ludzi. Ustalono, że statystycznie seniorzy, którzy regularnie oddają się spacerom, w testach pamięciowych osiągają lepsze wyniki niż ci, którzy wolą pozostawać w domu. Oczywiście podobnie jest w wypadku młodszych ludzi. - Wyniki naszych badań wskazują na to, że dzieci, które trzy cztery razy w tygodniu regularnie ćwiczą, w wieku 10-11 lat osiągają podczas egzaminów lepsze wyniki .  Powodem tego jest prawdopodobnie lepsze krążenie krwi i w efekcie lepsze dotlenienie mózgu. Nasze mózgi kochają wysiłek fizyczny również z innego powodu. Sprzyja on tworzeniu się nowych neuronów.

8. ŻYCIE W KLASZTORZE

Reakcja Biologiczna: lepsze warunki  komórek mózgowych

Działanie: odsunięcie w czasie początku zwyrodnieniowych chorób mózgu

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że to dość szalone twierdzenie, lecz badania prowadzone wśród starszych zakonnic (75-107 lat) wykazały, że ich sposób życia gwarantuje, iż starcza niedołężność dosięga je o wiele później niż przeciętnego śmiertelnika. Właściwie nic jest to aż tak dziwne. Wystarczy uświadomić sobie, że ścisły reżim klasztorny nic pozwala na działania autodestrukcyjne, jak na przykład wzmożony stres z powodu niezbyt udanego biznesu, palenie czy alkohol. Zakonnice utrzymują też stosunkowo zdrową i lekką dietę, raczej nie grozi im przejadanie się hamburgerami. Oczywiście i w tym środowisku występują choroby degeneracyjne (zwyrodnieniowe), na przykład choroba Alzheimera. Jednak większość zakonnic w dość zaawansowanym wieku wykazuje się bardzo sprawnym umysłem, z powodzeniem unikając wszelkich symptomów demencji czy starczej niedołężności. - To proste. Styl Życia zakonnic nie daje zbyt wiele powodów do tego, by zwiększyć u nich ryzyko udarów mózgu. Układ krążenia również nie jest zanadto obciążany. Są to czynniki, które mają istotny wpływ na występowanie chorób zwyrodnieniowych mózgu. Nie trzeba jednak zamykać się w klasztorze, wystarczy unikać stresu i niezdrowych nałogów

9. UTRZYMANIE KONCENTRACJI

Reakcja biologiczna: zwiększona produkcja dopaminy Działanie: poprawa działania wszystkich funkcji mózgu

Człowiek może być zdolny, oczytany i wykształcony, ale to wszystko do niczego mu się nie przyda, jeśli nie potrafi się skoncentrować. Aby utrzymać uwagę, potrzebna jest odpowiednia ilość pewnego neurotransmitera (substancji pośredniczącej w przenoszeniu sygnałów między neuronami) o nazwie dopamina. Jej produkcję stymulują niektóre substancje chemiczne, jak np. amfetamina czy ritalina lub kofeina. Istnieją też inne sposoby niż stosowanie substancji wciągających w nałóg. Produkcję dopaminy zwiększa dostateczna ilość snu, regularne odżywianie (zapewniające systematyczne dostarczanie węglowodanów) oraz wysiłek fizyczny. Aby móc skoncentrować się na pracy, ważne jest, by maksymalnie unikać czynników rozpraszających uwagę. Badania zajmujące się wpływem otoczenia w miejscu pracy wskazują na to, że na przykład po przerwaniu pracy przez rozmowę telefoniczną pracownik wraca do fazy głębokiej koncentracji dopiero po 15 minutach. Wystarczy więc, by kilka razy zadzwonił telefon, i pół dnia mamy bezpowrotnie stracone. Lepszej koncentracji sprzyja muzyka. Ale uwaga, jedynie taka, którą znamy, więc w dużej mierze nie zaprząta naszej uwagi i działa przede wszystkim jako filtr dla otaczającego nas hałasu. Nie mniej istotne jest, by przy pracy wymagającej zwiększonej koncentracji trzymać się jak najdalej od wszelkich pokus odwracających naszą uwagę. Pod tym względem największym nieprzyjacielem jest lodówka pełna smakołyków.

10. ŚWIADOME KONTROLOWANIE FALMÓZGOWYCH

Reakcja biologiczna: zwiększona produkcja dopaminy Działanie: leczenie niektórych chorób mózgu BioFeedback to biologiczne sprzężenie zwrotne: bio (biologiczny) + feedback (sprzężenie zwrotne). Komórki nerwowe mózgu w każdym momencie funkcjonowania wytwarzają zmieniające się pola elektryczne, które nazywamy falami mózgowymi. Aktywność tych fal jest różna, co można zmierzyć za pomocą elektroencefalografu (EEG).

Natężenia poszczególnych częstotliwości składają się we wzór, z którego można odczytać stan psychiczny człowieka. Trening EEG BioFeedback okazał się najbardziej skutecznym narzędziem, dzięki któremu trenujący uczy się, w jaki sposób panować nad swoimi falami mózgowymi, jak je hamować lub promować w określonym dla siebie celu. Jest to niezwykła metoda medyczna opracowana przez naukowców z NASA, a następnie wprowadzona do medycyny klinicznej, mająca na celu optymalizację pracy mózgu dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Poprzez BioFeedback osoba trenująca uczy się panować nad wzorcem wytwarzanych fal mózgowych, przez co poprawia pamięć, koncentrację, kreatywność, szybkość podejmowania decyzji i uczenia się, kontroluje stany nadmiernego pobudzenia, stres, nastroje i samoocenę. Z tej metody z powodzeniem mogą korzystać osoby zdrowe, ale i te z zaburzeniami psychosomatycznymi i psychologicznymi, np. cierpiące na stany lękowe, przewlekłe bóle głowy, zaburzenia snu oraz cierpiące na choroby neurologiczne np. dziecięce porażenie mózgowe, padaczkę czy dolegliwości związane z wiekiem i zaburzeniami pamięci.

Twoja Ocena



Facebook Conversations