Kiedy mamy do czynienia z fobią? Skąd się bierze fobia? Objawy panicznego strachu. Rodzaje fobii

Kiedy mamy do czynienia z fobią?

Strach jest uczuciem, w które wyposażyła nas natura, byśmy mogli uniknąć zagrożeń i niebezpiecznych sytuacji. To normalne podstawowe uczucie dotykające każdego człowieka. Strach to jednak nie tylko reakcja wrodzona, można się go nauczyć, stany lękowe mogą być wytworzone przez otoczenie. Paniczny strach występujący przy całkowitym braku zagrożeń zewnętrznych przybiera postać chorobową w postaci nerwicy lękowej lub fobii. Większość tych chorobowych postaci spowodowana jest błędnym myśleniem. Jeśli więc strach powoduje coś, co obiektywnie nie jest niebezpieczne, a przy tym sprawia, że panikujesz, choć wiesz, że tak naprawdę nic Ci nie zagraża, to już jest fobia. Paniczny strach wiąże się z unikaniem sytuacji go wywołującej i tym samym może znacznie utrudnić życie.

Skąd się bierze fobia?

Teorie są różne. Jedni są zdania, że przyczyną tych zaburzeń nerwowych są zdarzenia z dzieciństwa – np. dziecko ugryzione w dzieciństwie przez psa może w przyszłości panicznie bać się tych zwierząt. Straszenie w dzieciństwie ciemnością, pająkami, zamykaniem w pokoju także w przyszłości może skończyć się silną fobią. Inna teoria dotyczy uwarunkowania genetycznego.

 Psychologia ewolucyjna wyjaśnia niektóre przyczyny fobii – np. strach przed pająkami, wężami czy owadami jako wrodzoną chęć przetrwania organizmu. Może być też wynikiem jednorazowego skojarzenia bodźca, np. jazdy windą, z silnym lękiem lub kojarzenia obiektu z niebezpieczeństwem. Zagrożenie może też być wywołane przez niechciane emocje, agresję.

Objawy panicznego strachu

Fobia to zaburzenie nerwicowe. W przeciwieństwie do przyczyn lepiej znane są objawy fobii. Zazwyczaj objawia się ona jako przesadne zaniepokojenie pomimo świadomości irracjonalności lęku. Napady lęku kończą się paniką. Dotknięci fobią często chcą ukryć fakt, iż panicznie się czegoś boją.

Oprócz paraliżującego strachu mogą się też pojawić:

 - zawroty głowy

- duszności

- kołatanie serca

- suchość w ustach

- szczękościsk

- nadmierne pocenie się

- poczucie utraty kontroli nad własnym ciałem

- problemy z ciśnieniem

 W skrajnych przypadkach może to prowadzić do:

 - omdlenia

- stanu przedzawałowego

- drętwienia kończyn

- bezdechu

- zaburzenia mowy

- arytmii serca

Rodzaje fobii

Rozpoznano już blisko 500 rodzajów lęku i co roku przybywają kolejne. Specjaliści twierdzą, że fobia jest jedna, różne są tylko jej wyzwalacze. Fobie mogą wywołać sytuacje, zjawiska, przedmioty lub zwierzęta.

Awiofobia, czyli paniczny strach przed lotem samolotem, to jedna z najpopularniejszych fobii – przyznają się do niej Jennifer Aniston, Piotr Tymochowicz czy też Radosław Majdan. Panika i obawa przed powietrzem, przeciągiem, wiatrem to aerofobia.

 Kolejny „popularny” rodzaj panicznego strachu to klaustrofobia, wszyscy wiemy, że wyzwalaczem tego rodzaju fobii są ciasne i zamknięte pomieszczenia.

Wyzwalaczem fobii może być też winda, drzwi obrotowe, tunel, most.  

 Akrofobia to strach przed wysokością i głębokością. Cierpią na nią osoby mające lęk wysokości i bojące się panicznie miejsc wysoko położonych. Nyktofobia to potworny lek przed ciemnością. Jest to o tyle uciążliwe, że dotknięci tą fobią zasypiają przy włączonym świetle, nie wyjdą z domu nocą, a ciemność ich paraliżuje.

Wiele osób cierpi na fobie społeczne, zaliczyć do nich można strach przed:

- przebywaniem samemu w miejscach publicznych (agorafobia)

- innymi ludźmi (antropofobia) – lękowe wyobcowanie

- mężczyznami (androfobia) – objawia się wstrętem do mężczyzn

- kobietami (gyneofobia) – wyodrebnia się także strach przed pięknymi kobietami (kaligynefobia)

- dotknięciem przez inną osobę (hafefobia)

- tłumem (demofobia)

- cudzoziemcami, obcymi kulturami (ksenofobia)

- homoseksualistami (homofobia)

- samotnością (monofobia)

- paniczny strach przed małżeństwem (gamofobia)

 Ludzie potrafią panicznie bać się zwierząt, zwłaszcza insektów – karaluchów (entomofobia) i pająków(arachnofobia).

 Wyzwalaczami zwierzęcych fobii najczęściej są: pies, wąż, mysz, koń, królik lub kot. Ogólny strach przed zwierzętami to zoofobia, przed ptakami – awizofobia, a paniczna obawa przed dzikimi zwierzętami to agrizoofobia.

 U niektórym paraliżujący strach wywołują także:

- leczenie zębów u dentysty (odontofobia)

- poród i ciąża (tokofobia)

- wymioty (efetofobia)

- krew (hemofobia)

- obawa przed zakażeniem wirusem HIV (aidsofobia)

- narzędzia medyczne – strzykawki, skalpele itp. (ajchmofobia)

- strach przed rakiem (kancerofobia)

- panika przed zranieniem (traumatofobia)

Paniczny lęk i obawa przed bólem to algofobia, a przed chorobą i zachorowaniem to nozofobia.

 Uprzedzenia fobiczne mogą być związane z czystością:

- strach przed zanieczyszczeniem, brudem (mizofobia)

- obawa przed kurzem (amathofobia)

- lęk przed zarazkami (arachibutyrofobia)

Duchowe lęki:

- lęk przed Bogiem i kościołami (teofobia)

- strach przed demonami, diabłami (demonofobia)

- obawa przed świętością i świętymi (hagiofobia)

Lęki związane ze śmiercią:

- paniczny lęk przed śmiercią (tanatofobia)

- lęk przed umarłymi, zwłokami (nekrofobia)

- obawa przed pogrzebaniem żywcem (tefefobia)

 Lęki spowodowane warunkami atmosferycznymi:

- strach przed śniegiem (blanchofobia)

- panika przed słońcem (heliofobia)

- lęk przed burzą i piorunami (brontofobia)

- strach przed ogniem (arsonfobia)

- paniczny strach przed wodą (hydrofobia)

 Inne uprzedzenia fobiczne mogą powodować:

- zaczerwienienie się lub czerwone przedmioty (erytrofobia)

- wynalazki (technolofobia)

- prowadzenie samochodu (amaksofobia)

 Dla mnie najbardziej dziwaczne fobie to strach przed:

- liczbą 13

- liczbą 666

- czosnkiem

- kwiatami

- klaunem

Jak wygrać z przeraźliwym lękiem?

Unikanie źródła lęku nie jest sposobem na pokonanie fobii. Przeciwnie – może wręcz pogłębić uczucie strachu. Problem jest poważny, bo fobia nie tylko utrudnia życie, ale też może się skończyć załamaniem nerwowym. Na szczęście z panicznej obawy można się całkowicie wyleczyć. Jeśli więc fobia utrudnia Ci życie potrzebujesz pomocy specjalisty – psychologa lub psychiatry. Lekarze przy leczeniu fobii często stosują metodę behawioralną, która polega na stopniowym oswajaniu pacjenta z tym, co budzi w nim chorobliwy lęk. Strach wygaszany jest poprzez doprowadzenie pacjenta do stopniowego kontaktu z wyzwalaczem paniki. Dużą rolę odgrywa psychoterapia, która polega na przeprogramowaniu umysłu. Leczenie może odbywać się także metodą farmakologiczną. W ciężkich przypadkach wykorzystuje się także hipnozę. 90% osób po zakończeniu terapii potrafi zapanować nad swoim lękiem.